جریمههای راهنمایی و رانندگی، قوانین بازدارندهای هستند که سعی در کاهش نرخ تخلفات قانونمدار کردن رانندگان دارند. یکی از مهمترین دلایل افزایش دورهای مبلغ جریمهها طبق قانون، ایجاد خاصیت بازدارندگی آن است. در نگاه اول ممکن است تمامی مقررات و قوانین جریمه را به سود پلیس بدانید اما در واقعیت، چارچوب حقوقی قانون فراتر از این موضوع بوده و به حقوق رانندگان، حقوق مجریان و مسائل کوچک این حوزه نیز ورود میکند. در این مقاله قصد داریم به بررسی الزامات قانونی و حقوق رانندگان در مورد جرائم راهنمایی و رانندگی بپردازیم.
قوانین جریمه خودرو در ایران
مطابق با قانون راهنمایی و رانندگی و قوانین جریمه، تمامی رانندگان و عابران پیاده امکان استفاده از خیابانها و معابر را دارند اما به منظور ایجاد نظم و پایمال نشدن حقوق هیچ یک از رانندگان و عابرین، قوانین راهنمایی و رانندگی محدودیتهایی روی رفتار و عملکرد افراد تعیین میکند. این قوانین لازم الاجرا هستند و همه افراد در جامعه باید نسبت به رعایت آن کوشا باشند. منظور حسن اجرای قوانین و ایجاد خاصیت بازدارندگی، قانون جریمه نیز تعیین شده که رانندگان متخلف را جریمه مینماید.
جهت آشنایی بیشتر با جریمه و خلافی خودرو با مقاله راهنمای جامع استعلام و پرداخت خلافی خودرو در ایران را مطالعه نمایید.
امروزه و با گسترش شهرها و افزایش معضلات رانندگی، بیش از 180 نوع جریمه مختلف در قانون وجود دارد که هر نوع تخلف را مطابق با دستور قانونگذار به جریمه منتهی میکند. مطابق با قوانین جریمه در ایران، تخلفات بر اساس میزان حادثهساز بودن مشمول جریمه میشوند و میزان جریمه طبق قوانین سال 1404 میتواند کمتر از 100 هزار تومان تا بیش از 1.5 میلیون تومان باشد.
برای آن که جرائم رانندگی به موقع پرداخت شوند، قانونگذار تمهیداتی را در جهت تسریع پرداخت جرائم در نظر گرفته که شامل قانون دو برابر شدن جریمه، قانون توقیف خودرو و قانون پرداخت خلافی در هنگام تعویض پلاک میباشند. در ادامه به توضیح مختصر هر یک از این سه قانون میپردازیم.
- قوانین جریمه دو برابر: بر اساس این قانون، پس از گذشت 60 روز از صادر شدن جریمه توسط دوربین یا ماموران پلیس، مبلغ جریمه دو برابر شده و در لیست خلافی خودرو شما ثبت میشود. از آنجا که جرائم رانندگی همیشه مبلغ قابل توجهی دارند، هیچ رانندهای به دو برابر شدن مبلغ تمایل نخواهد داشت که این موضوع در پرداخت به موقع جرائم موثر است.
- قانون توقیف خودرو: مطابق قوانین جریمه در صورتی که مبلغ جرائم خودرو از حد مشخصی بیشتر شود، پلیس راهنمایی و رانندگی میتواند نسبت به توقیف خودرو و انتقال آن به پارکینگ اقدام نماید. رانندگان برای تحویل خودرو از پارکینگ باید تمامی جرائم خودرو که «خلافی خودرو» نامیده میشود را تسویه و سپس به پارکینگ مراجعه نمایند.
- قانون پرداخت خلافی در هنگام تعویض پلاک: در صورتی که راننده قصد فروش خودرو و تعویض پلاک آن را داشته باشد، مطابق قوانین جریمه باید در ابتدا خلافی خودرو را به طور کامل تسویه کند. این قانون به رانندگان یادآور میشود که نمیتوانند از پرداخت جرائم خود راه گریزی بیابند و در نهایت، ملزم به پرداخت آن خواهند بود.
حقوق رانندگان در قوانین جریمه
قوانین جریمه سعی دارد از حسن اجرای تمامی قوانین وضع شده برای کنترل ترافیک شهری و بین شهری اطمینان حاصل کند اما این موضوع به معنای عدم برخورداری رانندگان از قوانین حمایتی نیست. در این راستا، موارد قانونی متعددی وجود دارند که میتوانند در شرایط مختلف برای رانندگان نقش حمایتی داشته باشند. در ادامه به بررسی تعدادی از این قوانین میپردازیم.
حق اعتراض به جرائم در قوانین جریمه
یکی از مهمترین حقوق رانندگان که در قانون به آن پرداخته شده، حق اعتراض به جریمه است. مطابق با قوانین جریمه، رانندگان میتوانند به تمامی جرائم دوربینی، تسلیمی، دو برگی و الصاقی اعتراض نموده و مدارک اثباتی خود را به سازمانهای ذیربط تحویل دهند. دایره اجرائیات پلیس راهور، دفاتر پلیس +10 و شوراهای حل اختلاف مراکزی هستند که برای دریافت شکایات رانندگان نسبت به جرائم پیشبینی شدهاند.
لازم به ذکر است که امکان اعتراض نسبت به جرائم قدیمی وجود ندارد و رانندگان تنها تا 60 روز پس از صدور جریمه امکان اعتراض به آن را دارند. پس از این مدت 60 روزه، هیچ یک از مراکز فوق ترتیب اثری برای رسیدگی به شکایات رانندگان نخواهند داد. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد نحوه اعتراض به جریمه و مدارک مورد نیاز برای این کار میتوانید مقاله نحوه اعتراض به جریمه را مطالعه نمایید.
رعایت احترام متقابل بین پلیس و راننده
بر اساس قانون، راننده و پلیس باید در کمال احترام با یکدیگر برخورد کنند و تخلف رانندگان در هیچ شرایطی نمیتواند به پلیس اجازه توهین به راننده یا بالعکس را صادر کنند. رانندگان موظف هستند از فرمان پلیس تبعیت کنند و به دستورات او احترام بگذارند اما حق شکایت نسبت به این جرائم نیز در قانون تعریف شده است.
حق سکوت و تقاضای وکیل
در موارد پیشرفته، رانندگانی که جرائم متعددی را مرتکب شدهاند در هنگام توقیف خودرو یا پرداخت جریمه میتوانند تقاضای استفاده از خدمات وکلا را داشته باشند. البته جرائم معمول شهری و بین شهری معمولا نیازی به وکیل ندارد و بین راننده و پلیس برطرف میشود اما به هر حال، این حق در قانون برای راننده محفوظ خواهد بود.
مسئولیت های رانندگان در مقابل پلیس
همانطور که پلیس در برابر رفتار و تصمیمات خود نسبت به رانندگان مسئول است، رانندگان نیز در مواجهه با پلیس دارای وظایف مشخصی هستند. یکی از این وظایف که در قسمت قبل بیان شد، رفتار درست و محترمانه راننده با پلیس است. در ادامه به برخی از دیگر وظایف رانندگان در مقابل ماموران راهنمایی و رانندگی خواهیم پرداخت.
- رعایت قوانین: اولین وظیفه رانندگان در قبال پلیس مطابق با قوانین جریمه، رعایت قوانین است. رانندگان موظف هستند در هر شرایطی به قوانین احترام گذاشته و آن را رعایت کنند یا با عواقب قانونی آن (جریمه یا توقیف خودرو) کنار بیایند.
- حفظ آرامش: رانندگان باید در برابر قانون و ماموران راهنمایی و رانندگی با آرامش برخورد کنند. اگر تصمیم مامور درست است، دلیلی برای عصبانیت وجود ندارد و اگر مامور تصمیم اشتباهی گرفته، امکان شکایت برای شما فراهم خواهد بود. در هر دو حالت، با آرامش برخورد کنید.
- ارائه مدارک به افسر پلیس: احراز هویت رانندگان یکی از وظایف ماموران قانون راهنمایی و رانندگی است. در هنگامی که پلیس یک راننده را متوقف میکند، ممکن است مدارکی از قبیل گواهینامه، بیمهنامه و کارت خودرو را از راننده درخواست کند. در این حالت راننده باید تمام مدارک درخواستی را به پلیس ارائه دهد.
نقش پلیس راهور در قوانین جریمه
بر اساس قوانین جریمه، مسئولیت برقراری نظم مابین وسایل نقلیه با یکدیگر یا با عابرین پیاده بر عهده پلیس راهور است. پلیس راهور با رصد و پایش رفتارهای رانندگان در معابر شهری و بین شهری به وسیله تکنولوژی دوربینهای نظارتی یا نظارت سنتی از طریق ماموران، قوانین راهنمایی و رانندگی را اجرا کرده و نظم را در خیابان برقرار میکند.
بر اساس قانون همین نهاد یعنی پلیس راهور مسئولیت وصول جرائم، دریافت شکایات رانندگان و رسیدگی به تصادفات را نیز بر عهده دارد. به طور کلی میتوان گفت تمامی مراحل ثبت تخلف، صدور جریمه، دریافت جریمه و رسیدگی به شکایات توسط پلیس راهور انجام میشود که این موضوع به نقش موثر این نهاد بر وضعیت ترافیکی اشاره دارد.
جمع بندی
قوانین جریمه و دیگر قوانین راهنمایی و رانندگی، مجموعه مقرراتی هستند که به حفظ نظم ترافیکی معابر منجر میشوند. پلیس راهور به عنوان مجری این قوانین شناخته میشود و رانندگان، مخاطب آن هستند. در این مقاله به بررسی قوانین و راهکارهای اجرایی آن و همچنین وظایف و حقوق رانندگان نسبت به ماموران پلیس پرداختیم. به خاطر داشته باشید که رعایت قوانین صرفا برای حفظ امنیت و سرمایه شما مفید بوده و جریمه صرفا یک ابزار قانونی برای اجرای نظم است. بنابراین، دیدگاه مثبتتری به قوانین داشته باشید و آنها را به چشم محدودیتهای مفید نگاه کنید.
